Miesiąc z Zofią Nałkowską
Miesiąc z Zofią Nałkowską

niedziela, 1 grudnia 2024

Zofia Nałkowska - jedna z najwybitniejszych wśród polskich pisarzy XX wieku. Jej pełne nazwisko to Zofia Gorzechowska, primo voto Rygier, z domu Nałkowska.

Urodziła się w 1884 roku w Warszawie, zmarła w 1954 roku. Jej ojciec był znanym uczonym - geografem. Ukończyła prywatną pensję i tajny Uniwersytet Latający. Największą część swojej szerokiej wiedzy zyskała dzięki samokształceniu. W ciągu życia była dwukrotnie mężatką. Mieszkała w okolicy Warszawy, w Kielcach, Krakowie, Grodnie i niedaleko Wilna. W okresie międzywojennym pracowała dla polskiego rządu, w Biurze Propagandy Zagranicznej. Przez lata była wiceprezesem polskiego PEN-Clubu, działała w Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich, była posłanką na sejm PRL.

 

Brała udział w pracach Międzynarodowej Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskiej w Polsce - efektem tej działalności były „Medaliony” - zbiór opowiadań dokumentujących czas II wojny światowej. „Ludzie ludziom zgotowali ten los” - ta sentencja Zofii Nałkowskiej rozpoczyna „Medaliony” - cykl ośmiu opowiadań ukazujących okrucieństwo i dehumanizację w okresie II wojny światowej. Jako jedyna kobieta należała do Polskiej Akademii Literatury.

 

Zofia prowadziła również salon literacki. Bardzo ciepło wspominał go Witold Gombrowicz. Opisywał między innymi wielką palmę, ulubioną roślinę pisarki, i to, jak gospodyni świetnie prowadziła rozmowę. Była tylko jedna osoba, z którą nie radziła sobie towarzysko - Witkacy. Jednak nie wszyscy pisarze zapamiętali przyjęcia u Nałkowskiej tak miło. Iwaszkiewicz pisał, że spotkania były sztywne i nudne, a sama Nałkowska ciągle się wymądrzała!

 

Zofia Nałkowska została nagrodzona wieloma wyróżnieniami. Za swoje najwybitniejsze dzieło okresu międzywojennego - „Granicę” otrzymała w 1936 roku Państwową Nagrodę Literacką.

 

Przygodę z pisarstwem zaczęła od wierszy i opowiadań drukowanych w prasie. W 1898 roku w „Przeglądzie Tygodniowym” ukazał się utwór poetycki pt. „Pamiętam”, a w 1903 roku, w „Ogniwie”, tekst pisany prozą pt. „Orlica”. Jej twórczość gościła również na łamach pisma „Głos” oraz „Kuriera Codziennego”. W 1906 roku wydała pierwszą powieść pt. „Kobiety”. Zaangażowała się również w działalność Stowarzyszenia Równouprawnienia Kobiet Polskich. Kiedy w 1907 roku zorganizowano z okazji 40-lecia twórczości Elizy Orzeszkowej I Zjazd Kobiet, mająca wówczas 23 lata Zofia Nałkowska wygłosiła referat pt. „Uwagi o etycznych zadaniach ruchu kobiecego”. Wywołała niemały skandal, domagając się dla „płci pięknej” wolności obyczajowej. Swoje wystąpienie skończyła słowami: „Chcemy całego życia!”. Szczyt twórczości Zofii Nałkowskiej przypada na lata 30. XX wieku. W 1930 roku w Teatrze Polskim odbyła się premiera cieszącego się dużym powodzeniem dramatu pt. „Dom kobiet”, w 1935 roku została opublikowana „Granica”.

 

Talentem pisarskim chętnie dzieliła się z innymi - lubiła wspierać młode talenty. Przyjmowała do przeczytania nawet bardzo słabe teksty, dyskutowała o nich ze znajomymi, starając się dostrzec w każdym młodym pisarzu choćby iskierkę talentu. Dzięki takiemu podejściu odkryła Brunona Schulza - który, gdyby nie ona, pewnie całe życie tworzyłby do szuflady. Na szczęście tak się nie stało i możemy zachwycać się „Sklepami cynamonowymi”!

Ciasteczka

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług czy statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia.